با ثبوت تشيع اين دو نفر كه از برجسته‌ترين علماى فلك‌شناس مسلمان هستند « 1 » ، علماى شيعه فضيلت نبوغ در علم فلك و نجوم را به خود اختصاص داده و بر ديگران تفوق جسته‌اند . قفطى از اين دو دانشمند در كتاب اخبار الحكماء و استاد طوقان در كتاب تراث العرب العلمى به تفصيل ياد كرده‌اند . آثار شيعه در پزشكى كوشش شيعه در علم پزشكى ، كمتر از كوشش آنها در علوم ديگر نيست و آنها در پزشكى همان عنايت را داشته‌اند كه در ساير علوم مبذول داشتند ، و در بررسيهاى خود در اين علم به بعضى از اكتشافهاى پزشكى بىسابقه نايل آمدند و ملاحظات و نظرهاى مفيدى در اين علم ابراز داشتند كه بر پايه‌هاى تجربه و آزمايش استوار بود . از مشهورترين پزشكان شيعه ، ابو بكر محمد بن زكرياى رازى مشهور است كه شهرت طبى او بر ديگر جنبه‌هاى علمى وى برترى پيدا كرده ، به اندازه‌اى كه جنبه‌هاى علمى و فلسفى او تحت الشعاع آن قرار گرفته است . رازى از نخستين دانشمندانى است كه شيمى و طب را به يكديگر مربوط و شفاى بيمار را در اثر واكنشهاى شيميايى در جسم بيمار دانست . او نخستين طبيبى بود كه علل و عوامل روانى و روحى را در معالجه و طبابت درك كرد و معتقد بود طبيعت و مزاج جسم تابع اخلاق نفسانى آن است و از گفته‌هاى اوست كه در كتابهايش آمده است : « طبيب بايد صحت و سلامت را در فكر بيمار تزريق كند و او را به بهبود اميدوار سازد اگرچه خود مطمئن به سلامت بيمار نباشد ، زيرا مزاج جسم تابع چگونگى حالات روانى است . » تأثير وجود اين حكيم بزرگ را از برخى از آثار او از قبيل كتاب الحاوى ، الطب المنصورى ، كتاب الاسرار فى الكيمياء و كتب ديگر او كه اعجاب پزشكان غرب را برانگيخته و به زبانهاى متعدد لاتين و غيره ترجمه شده است مىتوان دريافت . اين كتابها مدتى طولانى در مباحث پزشكى مرجع غربيان در اروپا بود و در شأن او همين بس كه معاصران وى او را طبيب مسلم مسلمانان دانسته‌اند ، و گفته‌اند او پدر طب عربى « 2 » است همچنان‌كه مترجمان و شارحان احوال ، او را جالينوس عرب ناميده‌اند . و حتى گفته‌اند طب مرده بود جالينوس زنده‌اش

--> ( 1 ) - الذريعة ، ج 11 ، ص 203 - 204 و ج 6 ، ص 399 - 401 و بحار الانوار ، ج 14 ، در باب نجوم . در آنجا كه نام صوفى را برده است مطلبى نيز آورده است ، كه شيعه بودن او را تأييد مىكند . ( 2 ) - اگر گفته مىشد : پدر طب اسلامى درست‌تر مىبود . ويراستار